T3 Türkiye Eğitim Videoları – 2

Herkese merhaba. Yine yoğun bir içerikle karşınızdayız. Bu videoda belirli durumları ifade eden datanın modellenmesi ile ilgili uygulamalar yapacağız. Uygulamalar sırasında çoğunlukla “STAT” tuşu ile açılan işlevleri kullanacağız. Bu videodaki içeriklerin çeşitli öğretim programlarında hangi kazanımlara karşılık geldiğini aşağıdaki tablo üzerinden bulabilirsiniz. Videoda kullanılan araçlar, aşağıda paylaşılmış olan kazanımlar haricinde bir çok konu ve aktivitede kullanılabilir. İstanbul ilinin geçmişe dönük aylık ortalama sıcaklık değerlerine aşağıdaki listeden ulaşabilirsiniz. 

Hava Durumu Verileri

Eğer hesap makinesine henüz sahip değilseniz aşağıda bulunan linkler üzerinden 90 günlük TI SmartView deneme sürümünü bilgisayarlarınıza kurabilirsiniz.

TI-SmartView™ CE Emulator Software (Windows)
TI-SmartView™ CE Emulator Software (Mac)

İLGİLİ KAZANIMLAR

 

 

 

 

 

 

 

Başlamadan önce “MODE” tuşu ve işlevlerini inceleyelim. Bu tuşa bastığınız zaman açılan ekranda hesap makinesinin çalışma ayarlarını yapabilirsiniz. Seçmek istediğiniz herhangi bir işlevin üzerine yön tuşları yardımıyla gelip entera basmanız yeterli olacaktır. İlk satırdaki mathprint ve classic seçenekleri matematiksel ifadelerin yazımları ile ilgili bir ayar. Şimdiye kadar hiç bir değişiklik yapmamışsanız math print aktif gözükecektir ve öyle kalmasını öneriyoruz. İkinci sırada sayıların ifade şekillerini değiştiren normal, scientific ve engineering seçenekleri var. Burada da başlangıçta “NORMAL” aktif gözükecektir ve onu da öyle bırakmanızı öneriyoruz. Üçüncü satırdaki ayar ile işlem sonuçlarının kaç ondalık basamak ile ifade edileceğini belirliyoruz. Float aktif kalırsa hesap makinesi sonucu gösterebildiği kadar çok basamakla gösteriyor. 0 seçili olursa tüm sonuçlar tam sayıya yuvarlanarak ifade ediliyor. (Ekranda 3 farklı işlem gösterilebilir.) 1 ve sonrası seçilirse de cevaplarda ondalık basamaklar ortaya çıkıyor. Bu ayarı da bu video süresince 2’de tutmanızı öneriyoruz. “MODE” sayfasında bugün için son olarak,  4. satırdaki radian ve degree seçeneklerine bakalım. Açıların dahil olduğu hesaplama ve grafik çizimlerinde kullanılacak açı türünü buradan belirlemek gerekiyor. Biz bugün radyanı seçeceğiz ve ihtiyaç oldukça tüm açı değerlerini radyan cinsinden girerek ilerleyeceğiz.

Artık “STAT” tuşunu kullanmaya hazırız. Bu tuşa ilk bastığımızda karşımıza 3 başlık çıkıyor. Bunların ilki olan “EDIT” başlığında data listelerini düzenleyebiliriz. “CALC” başlığında ise data listelerini ifade eden hesaplamalar yapabiliriz. “TESTS başlığında ise istatistiksel  testler yapabiliriz.

Biz bugün İstanbul ilinin 2006 ve 2017 yıllarındaki aylık ortalama sıcaklık değerlerini “STAT” tuşunu kullanarak data listelerine gireceğiz.  Sonra bu noktaları grafik ekranı üzerinde göreceğiz ve bu datayı ifade eden trigonometrik fonksiyonları ayrı ayrı belirleyeceğiz.

Şimdi “STAT” tuşuna basarak açılan ekranda 1. seçenek olan Edit’i seçelim. Listelerden ilkine 12 ayı ifade eden 1’den 12’ye kadar sayıları yazalım. İkinci listeye ise 2006 yılının aylık ortalama sıcaklık değerlerini yazalım. Bu dataya video açıklamasında paylaşmış olduğumuz link üzerinden ulaşabilirsiniz. Aynı şekilde L3 listesi ayları ve L4 listesi de ortalama sıcaklık değerlerini ifade edecek şekilde 2017 yılının datasını da tabloya girelim. Bu işlemler tamamlandıktan sonra bu değerleri grafik ekranında görmek istiyoruz. Öncesinde “2nd” ve ardından “y=” tuşuna basarak bu değerlerin gösterimini aktifleştirmemiz gerekiyor. 1.yi seçelim ve On seçeneği üzerine gelerek enter’a basalım. x’ler yani aylar L1’den gelecek, sıcaklık değerleri de L2’den gelecek. Sonrasında “graph” tuşuna basarak açılan ekranda datanın belli bir kısmını görebiliriz. Tüm datayı görebilmek için “zoom” tuşuna basıp açılan listeden “ZoomStat” ‘ı seçelim. Böylece tüm datayı grafik ekranda görebiliyoruz. Gördüğünüz gibi data trigonometrik bir eğriyle ifade edilebilecek gibi gözüküyor.

Uygun modeli kullanmak için “STAT” tuşuna basıp açılan ekranda bir sağa kayalım ve  Calculate menüsüne ulaşalım. Bu listenin aşağı kısımlarında bulunan ve sinüs regresyonu almamızı sağlayan SinReg seçeneğinin üzerine gelerek entera basalım. Yine datayı alacağımız listeleri belirlememiz gerekiyor. L1 ayları ve L2 de ortalama değerleri ifade ettiğinden önümüze açılan listede değişiklik yapmıyoruz. 5. satıra inerek regresyon işlemi sonucunda ortaya çıkan denklemin kaydedileceği yeri belirlememiz gerekiyor. Bunun için 5. satıra indikten sonra “vars” tuşuna basıyoruz. Açılan ekranda bir sağa Y-vars listesine kayıyoruz. Buradan 1. seçenek olan functionsu seçiyoruz. İlk sıradaki Y1’i enter tuşuna basarak seçiyoruz. İşlem sonucunda ortaya çıkan denklemi otomatik olarak kaydetmiş olacağız. Şimdi bir aşağı inip calculate seçeneği üzerinde entera basalım. Gördüğünüz gibi hesaplamalarımız yapıldı. Şimdi de “y=” tuşuna basarak denklemi görelim. Sonrasında da “graph” tuşuna basarak, datayı en iyi ifade eden trigonometrik eğriyi görüyoruz.

Şimdi tekrar  “2nd” ve ardından “y=” tuşuna basalım ve bu sefer 2. seçenek için entera basalım. On seçeneğini aktifleştirelim ve aşağı inerek x listesi olarak L3’ü, ve y listesi olarak L4’ü belirleyelim. Bunun için sırasıyla “2nd” ve “3” tuşuna sonrasında ise “2nd” ve “4” tuşuna basmamız gerekiyor. Datanın görüneceği rengi kırmızı olarak ayarlayalım. Sonrasında “graph” tuşuna basalım. Gördüğünüz gibi 2017 yılının datası grafik ekranında görünüyor. Şimdi de diğer data için yapmış olduğumuz sinüs regresyonu işlemini tekrar edelim. “stat” tuşuna basalım, arkasından bir sağa giderek calculate menüsüne ulaşalım. SinReg’i seçelim. X ve y listelerini önce 2nd ardından 3 tuşuna basarak X için L3 olarak belirleyelim ve aynı işlemi L4 için de Y değerleri için tekrar edelim. Denklemin kaydedileceği yeri “vars” tuşu üzerinden Y2’yi seçerek belirleyelim. Ardından calculate’e basarak işlemi tamamlayalım. Gördüğünüz gibi işlem tamamlandı. “y=” tuşuna basalım ve denklemi görelim. Grafik ekranına geçmeden önce grafiğin gösterileceği rengi siyaha çevirelim. Sonrasında “graph” tuşuna basarak iki ayrı eğriyi aynı grafik üzerinde görelim. Gördüğünüz gibi maksimum sıcaklıklar neredeyse birbirine eşit. Fakat en düşük sıcaklıkların 2017 değerleri ile 2006 değerleri arasında net farklar var.

Acaba farklı yılların datası kullanılarak işlem tekrar edilse ortaya nasıl bir görüntü çıkar?

1950’li yıllardaki ortalama sıcaklı değerlerini ifade eden sinüs eğrisi grafikte aşağı ötelenmiş şekilde çıkar mıydı?

Ya da bundan 20 yıl sonraki ortalama sıcaklık değerlerini ifade eden grafik yukarı yönde ötelenmiş halde mi olacak?

Günlük sıcaklık değerleri hangi modele uyar?

Ya da yıllık ortalama sıcaklık değerleri sürekli bir artış halinde mi?

Bu gibi sorular çoğaltılabilir. Artık elinizde bu sorulara cevap bulabileceğiniz bir yöntem var. Bir sonraki videoda görüşmek üzere.

Soru görüş ve önerileriniz için sitemiz üzerinden, mail yoluyla veya sosyal medya hesaplarımızdan bize ulaşabilirsiniz. Hoşça kalın.

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir